سالهاى متمادى سلطنت كردند 100 . ( شاه خدابنده ) از پادشاهان مغول ، مذهب شيعه را اختيار كرد و اعقاب او از پادشاهان مغول ، ساليان دراز در ايران سلطنت كردند و از تشيّع ترويج مى كردند و همچنين سلاطين ( اق قويونلو و قره قويونلو ) كه در تبريز حكومت مى كردند 101 و دامنه حكمرانى شان تا فارس و كرمان كشيده مى شد و همچنين حكومت فاطميين نيز ساليان دراز در مصر برپا بود . البته قدرت مذهبى جماعت با پادشاهان وقت تفاوت مى كرد چنان كه پس از برچيده شدن بساط فاطميين و روى كار آمدن سلاطين ( آل ايوب ) ، صفحه برگشت و شيعه مصر و شامات ، آزادى مذهبى را به كلى از دست دادند و جمع كثيرى از تشيّع از دم شمشير گذشتند 102 . و از آن جمله ( شهيد اول محمد بن محمد مكى ) ، يكى از نوابغ فقه شيعه ، سال 786 هجرى در دمشق به جرم تشيع كشته شد 103 ! ! و همچنين شيخ اشراق ( شهاب الدين سهروردى ) در حلب به جرم فلسفه به قتل رسيد 104 ! ! روى هم رفته در اين پنج قرن ، شيعه از جهت جمعيت در افزايش و از جهت قدرت و آزادى مذهبى ، تابع موافقت و مخالفت سلاطين وقت بوده اند و هرگز در اين مدت ، مذهب تشيع در يكى از كشورهاى اسلامى ؛ مذهب رسمى اعلام نشده بود .

--> ( 100 ) تاريخ كامل و تاريخ ابى الفداء ، ج 3 . ( 101 ) تاريخ حبيب السير . ( 102 ) تاريخ حبيب السير و تاريخ ابى الفداء و غير آنها . ( 103 ) روضات الجنات و رياض العلماء به نقل از ريحانة الادب ، ج 2 ، ص 365 . ( 104 ) روضات و كتاب مجالس و وفيات الاعيان .